15 điểm mới nổi bật của Luật Bảo hiểm xã hội áp dụng 2026 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025) :
- Giảm điều kiện hưởng lương hưu xuống còn 15 năm đóng BHXH
Thay vì phải đóng đủ 20 năm như trước đây, người lao động chỉ cần đóng đủ 15 năm BHXH là đã có cơ hội hưởng lương hưu hàng tháng khi đủ tuổi. Quy định này tạo điều kiện cho những người tham gia muộn hoặc đóng không liên tục sớm được hưởng an sinh.
- Bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội cho người cao tuổi
Thiết lập hệ thống BHXH đa tầng. Người dân từ 75 tuổi trở lên (không có lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hàng tháng) sẽ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ ngân sách nhà nước. Riêng hộ nghèo, cận nghèo được hưởng từ 70 tuổi.
- Trợ cấp hàng tháng cho người không đủ điều kiện hưu trí
Người lao động đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, nếu không rút BHXH một lần thì có thể chọn nhận trợ cấp hàng tháng từ thời gian đã đóng của mình.
- Mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Bổ sung thêm 5 nhóm đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc, bao gồm:
Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh.
Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố.
Người lao động làm việc không trọn thời gian (part-time).
Người quản lý doanh nghiệp, điều hành hợp tác xã không hưởng lương.
Đối tượng khác có quan hệ lao động nhưng không đặt tên là hợp đồng lao động.
- Bổ sung chế độ ốm đau, thai sản cho lao động không chuyên trách cấp xã
Nhóm này trước đây chỉ hưởng hưu trí và tử tuất, nay được bổ sung thêm quyền lợi khi ốm đau và thai sản.
- Người đóng BHXH tự nguyện được hưởng chế độ thai sản
Đây là điểm mới đột phá. Người tham gia BHXH tự nguyện khi sinh con sẽ được hưởng trợ cấp thai sản (mức 2.000.000 đồng/con) do ngân sách nhà nước chi trả.
- Tăng thời gian hưởng chế độ thai sản cho lao động nam
Lao động nam khi vợ sinh con được nghỉ nhiều hơn trong các trường hợp đặc biệt (sinh đôi trở lên, sinh con phải phẫu thuật…) để hỗ trợ chăm sóc gia đình.
- Quy định mới về rút BHXH một lần
Để bảo vệ quyền lợi lâu dài, Luật quy định:
Người tham gia BHXH từ sau ngày 01/07/2025 sẽ không được rút BHXH một lần (trừ các trường hợp như: đủ tuổi hưu nhưng chưa đủ năm đóng, ra nước ngoài định cư, mắc bệnh hiểm nghèo…).
Người tham gia trước 01/07/2025 vẫn giữ nguyên quyền lợi rút một lần sau 12 tháng nghỉ việc.
- Sử dụng “Mức tham chiếu” thay cho “Lương cơ sở”
Do bãi bỏ mức lương cơ sở trong cải cách tiền lương, Luật dùng “Mức tham chiếu” làm căn cứ để tính mức đóng và mức hưởng các chế độ bảo hiểm.
- Tăng cường biện pháp xử lý trốn đóng BHXH
Luật quy định rõ các hành vi chậm đóng, trốn đóng và áp dụng các biện pháp mạnh như: ngừng sử dụng hóa đơn, hoãn xuất cảnh, hoặc khởi tố theo quy định của Bộ luật Hình sự.
- Thêm quyền lợi cho người lao động đi làm việc ở nước ngoài
Cơ chế đóng nối và bảo lưu thời gian giúp người đi xuất khẩu lao động dễ dàng tích lũy thời gian để hưởng lương hưu khi về nước.
- Bổ sung chương về Bảo hiểm hưu trí bổ sung
Khuyến khích người lao động và chủ sử dụng lao động đóng thêm vào quỹ hưu trí tự nguyện để nâng cao mức lương hưu thực tế sau này.
- Nâng cao hiệu quả đầu tư quỹ BHXH
Quy định rõ ràng hơn về danh mục đầu tư, ưu tiên tính an toàn và bền vững của quỹ để đảm bảo chi trả dài hạn.
- Đơn giản hóa thủ tục hành chính
Đẩy mạnh chuyển đổi số, người dân có thể thực hiện đăng ký, đóng và hưởng chế độ qua các ứng dụng điện tử (như VssID) nhanh chóng hơn.
- Tăng mức hưởng trợ cấp mai táng và tử tuất
Điều chỉnh mức hỗ trợ mai táng phí và trợ cấp tuất hàng tháng/một lần để phù hợp với biến động kinh tế và đảm bảo cuộc sống cho thân nhân người lao động.
Tóm lại: Luật BHXH 2025 hướng tới việc mở rộng mạng lưới an sinh, giữ chân người lao động trong hệ thống và gia tăng quyền lợi trực tiếp cho người tham gia.
Tư vấn Ms Hằng 0937319194
